Anar Seyidağanın “RUH” adlı bu şeiri fəlsəfi dərinliyi, poetik ironiya və metafizik duyumla seçilən çağdaş poeziya nümunəsidir. Şeir sanki ilahi başlanğıcdan insanın son aqibətinə qədər bir varoluş sualına çevrilir – cavab isə açıq qalmış sual kimi içimizdə əks-səda doğurur.
1-ci bənd

Ruhun o deyilsə Məryəm də doğsa
Tanrı da üfürsə zuhur eyləməz.

İlk misradan Anar oxucunu sıradan çıxarır: Tanrısal doğum (Məryəm və “üfürülən ruh” simvolu) belə kifayət etmir əgər “ruh” öz yerində deyilsə. Burada şair zuhur anlayışını – yəni, ilahi mənanın təcəlli etməsini – şərtləndirir: “həqiqi ruh” olmadan heç bir fövqəltəbii başlanğıc yetərli deyil. Bu, həm mistik, həm də daxili kamilliklə bağlı güclü bir bəyanatdır.
2-ci bənd

Bu necə fiqurdu-bir küncü yoxdu,
Nədən yeddi rəng var, narıncı yoxdu?
Yaxşı ki, Allahın qılıncı yoxdu
Yoxsa biz ölüncə səbir eyləməz.

Burada həm yumor var, həm də dərin metafora. “Fiqurun küncsüzlüyü” insanın yönsüzlüyünü, sərhədsiz və qeyri-müəyyən mahiyyətini göstərir. “Narıncı yoxdu” ifadəsi bəlkə də müəyyən həyat rənglərinin, hisslərin yoxluğunu, məhdudluğunu təmsil edir. Və sonda — Tanrının qılıncının yoxluğu — bir ironik təşəkkürdür: əgər o, bizə qarşı qəzəbli olsaydı, səbir etməzdi.
3-cü bənd

Düşün, bir elm var fərz deyə sənə,
Bu necə isbatdı tərs deyə sənə?
Elə başlar çıxır dərs deyə sənə
Heç boynu bir başlıq kəndir eyləməz.

Bu bənddə elmi, inancları və saxta müəllimləri ironik şəkildə tənqid edir. “Fərz” olan, “tərs”ə çevrilir; “dərs” deyənlərin boynu kəndiri belə qəbul etməz. Şair, ağılsız liderlərə, dayaz öyrədicilərə, boş təbliğata qarşı dərin bir iç qəzəbi poetik dillə ifadə edir.

4-cü bənd

Tanrı cəhənnəmi sevdiklərinə
Hər nə etsə edər – təndir eyləməz.

Şeirin kulminasiya nöqtəsidir. Bənd Tanrının sevgisi ilə cəzalandırmasını bir-birinə qarşı qoyur: əgər bu sevgi isə, “təndir” – yəni yandırmaq, qisas alətinə çevrilməz. Burada ənənəvi dini qorxulara qarşı humanist bir mövqe var: ilahi sevgi yandırmaz!

Anar Seyidağanın bu şeiri – ruh, tanrı, elm, cəza, sevgi və insan anlayışlarını iç-içə verən filosofik bir poetik manifestdir. Onun sətirlərində qəzəb də var, mərhəmət də, sual da var, cavabsızlıq da. Üslubu həm ironiya, həm də hikmətlə doludur. Bu şeir – bir ruhun danışığıdır. Həm də o ruhun özüylə sorğusu.

Sevinc Qəribin “Bir ruh əsintisi…” rubrikasında belə bir şeirin yer alması olduqca uyğun və səviyyəlidir.